Logistic “Xanh” – Xu hướng tạm thời hay cuộc cách mạng tất yếu?

Ngành logistics toàn cầu đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Không còn là những dự báo xa vời, việc chuyển đổi từ phương tiện chạy xăng, dầu sang phương tiện chạy điện (Electric Vehicles – EVs) đã trở thành một xu hướng áp đảo, định hình lại toàn bộ chuỗi cung ứng hiện đại.

Thực tế, đây không phải là một xu thế mới rộ lên gần đây mà là kết quả có thể đoán trước trong quá trình phát triển của xã hội:

Áp lực từ cam kết khí hậu (Net Zero): Theo các thỏa thuận quốc tế như COP26 và COP28, nhiều quốc gia (trong đó có Việt Nam) đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Giao thông vận tải vốn chiếm khoảng 24% lượng khí thải CO2 toàn cầu, do đó, đây là khu vực “trọng điểm” phải cắt giảm đầu tiên.

Chi phí nhiên liệu hóa thạch bất ổn: Sự biến động địa chính trị khiến giá xăng dầu luôn nằm trong vòng bất ổn. Ngược lại, điện năng có thể được sản xuất từ nhiều nguồn tái tạo (gió, mặt trời), giúp doanh nghiệp chủ động hơn về bài toán chi phí vận hành trong dài hạn.

Tiêu chuẩn xanh từ phía khách hàng: Các tập đoàn đa quốc gia hiện nay áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) rất khắt khe. Nếu một đơn vị logistics không chứng minh được “dấu chân carbon” thấp, họ sẽ sớm bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

EU ETS: Các hãng tàu hoạt động tại các cảng châu Âu phải bắt đầu chi trả cho 100% lượng phát thải của mình. Điều này khiến việc duy trì các đội tàu chạy dầu trở nên đắt đỏ.

Trên thực tế, việc sử dụng các phương tiện vận tải điện thay cho xăng dầu không chỉ còn là những biểu hiện nhỏ lẻ mà đã “lấn sân” sang cả những ông lớn trong ngành logistic:

• Yara International từ 2022 đã chính thức đưa vào vận hành tàu container chạy hoàn toàn bằng điện Yara Birkland. Đây là tàu container điện tự hành đầu tiên trên thế giới. Tàu có sức chở 120 TEU, sử dụng pin 7MWh, sử dụng để vận chuyển phân bón giữa các cảnh Na Uy. Việc sử dụng Yara Birkland đã giúp cắt giảm khoảng 1.000 tấn CO2 mỗi năm, tương đương 40.000 chuyến xe chạy dầu.
• Maersk đã chính thức đưa vào vận hành hệ thống xe đầu kéo hạng nặng chạy điện tại khu vực phía Nam Việt Nam, phục vụ vận chuyển container từ kho bãi ra các cảng lớn như Cát Lái, Cái Mép. Mục tiêu của Mearsk là đạt mức phát thải ròng bẳng 0 trên toàn cầu vào năm 2024.
• Amazon hiện đang đưa vào vận hành hơn 15.000 xe điện giao hàng trên khắp nước Mỹ, đạt mốc giao hơn 1 tỷ đơn hàng bằng xe điện.
• DHL hiện là đơn vị dẫn đầu trong việc tự sản xuất và chiêu chuẩn hoá phương tiện điện cho riêng mình. Họ hiện ddnag vận hành đội xe điện lớn nhất châu Âu với hơn 30.000 xe StreetScooter do chính họ phát triển. Tính đến năm 2026, DHL đã điện hoá thành công 60% đội xe giao hàng chặng cuối toàn cầu.
• FedEx và UPS đang chạy đua hạ tầng, tập trung vào việc biens các kho bãi thành các “nhà máy điện mini”. Đối với FedEx, công ty cam kết đến năm 2030, 100% đội xe thu gom và giao hàng sẽ là xe điện. Để phục vụ mục tiêu này, FedEx đang triển khai hệ thống quản lý năng lượng thông minh tại các trạm sạc trung chuyển để tránh làm quá tải lưới điện địa phương khi sạc số lượng lớn xe tải hạng nặng. Còn với UPS, họ đã đặt mua hàng nghìn xe tải điện từ Arrival với thiết kế module đặc biệt, giúp giảm chi phí sửa chữa và tăng tuổi thọ pin trong điều kiện vận hành khắc nghiệt.

Có thể thấy đây không chị là một xu hướng nhất thời mà còn là mục tiêu chiến lược dài hạn của nhiều ông lớn trong ngành logistic. Không chỉ là phương án đối phó với hiện trạng giá xăng dầu tăng chóng mặt giữa những biến động thế giới, mà còn là giải pháp phát tiển lâu dài và bền vững. Hiện nay, công nghệ pin đang phát triển vượt bậc, không chỉ về số lượng mà cả về chất lượng. Dung lượng pin tăng trong khí giá cả đang ngày càng giảm sâu giúp giá phương tiện điện đang ngày càng rẻ. Bên cạnh đó chi phí vận hành xe điện chỉ bằng 1/3 đến 1/4 so với xe xăng cùng quãng đường.

Dù là những chiếc xe van giao hàng chặng cuối hay những siêu tàu hàng chục nghìn TEU, sự hiện diện của động cơ điện đang làm thay đổi định nghĩa về vận tải hiện đại. Trong cuộc cách mạng xanh này, tiên phong không chỉ là bảo vệ môi trường, mà chính là bảo vệ tương lai của chính doanh nghiệp. Đã đến lúc các đơn vị vận tải cần nhìn nhận xe điện không phải là gánh nặng tài chính, mà là khoản đầu tư sống còn để không bị bỏ lại phía sau trong một thế giới đang dần nói không với phát thải.